THÔNG TIN CHƯƠNG TRÌNH

 Với những bạn trẻ bắt đầu chập chững trên con đường khởi nghiệp, việc tham gia vào phân tích các tình huống thực tế sẽ giúp cho bạn học hỏi được nhiều kiến thức cần thiết cho dự án của riêng mình.
Mỗi tuần, các chuyên gia của Chuyên trang Con đường khởi nghiệp sẽ đưa ra một case study để các bạn tham gia làm bài tập giải quyết tình huống.
Hãy tham gia phân tích, mổ xẻ các trường hợp điển hình này để thể hiện sự sắc bén trong kinh doanh của chính bạn.
Mỗi tuần ban tổ chức sẽ chọn ra 5 bài phân tích tốt nhất để trao giải thưởng tuần. Mỗi giải thưởng trị giá 500.000 VNĐ.
Bài viết dài không quá 1.000 chữ, gởi theo thời hạn của từng Case study. Quá thời hạn bài viết không được tham gia xét giải.
Lưu ý: 1 tình huống/tuần.
Hãy tham gia ngay để nhận được những giải thưởng giá trị!
THAM GIA NGAY

Case study

Tình huống tuần 1 (08/08 - 14/08)

... ThS. Trần Minh Trí, Giảng viên nguồn CT khởi nghiệp quốc gia

Tuấn Anh vừa tốt nghiệp đại học chuyên ngành kinh tế và đang đứng trước ba cơ hội lựa chọn cho con đường sự nghiệp. Tuấn Anh nhận thấy làm viên chức nhà nước thì lương thấp, còn làm cho doanh nghiệp thì chỉ là làm công và không tự do.

Sau khi suy xét, chàng tân cử nhân muốn thực hiện ước mơ đã ấp ủ từ lâu nhưng anh lại chưa dám thực hiện vì sợ thất bại. Nhận thấy rõ sự quan tâm của nhà nước đối với khởi nghiệp và từ “khởi nghiệp” xuất hiện nhiều trên các phương tiện truyền thông đại chúng trong thời gian gần đây, Tuấn Anh hướng nhiều hơn đối với con đường thứ ba: đó là bắt tay khởi nghiệp cho ý tưởng mà anh vẫn hằng ấp ủ.

Nếu bạn đã từng, đang và cũng nuôi ý định tạo sự nghiệp của chính mình và bạn ủng hộ con đường “khởi nghiệp”, bạn hãy cho biết Khởi nghiệp là gì? Và hãy tư vấn, phân tích để giúp Tuấn Anh đưa ra quyết định lựa chọn con đường khởi nghiệp của anh ấy.

Trước hết, xin cảm ơn các bạn đọc giả đã tham gia thảo luận cho tình huống này. Những thông tin và bình luận của bạn là cơ sở rất hữu ích để bạn Tuấn Anh nói riêng và các bạn trẻ nói chung tăng thêm hiểu biết nhất định về khởi nghiệp. Bài viết tổng hợp dưới đây hy vọng sẽ bổ sung một số thông tin cho các bạn.

KHỞI NGHIỆP LÀ GÌ?

Khởi nghiệp hay Start-up là một khái niệm được đề cập rất nhiều ở Việt Nam trong thời gian gần đây. Dù vậy, hiện nay chưa có một định nghĩa nào được công nhận chính thức ở Việt Nam cũng như trên thế giới.

Theo tài liệu nước ngoài, Start-up, hay “khởi nghiệp”, được hiểu là bước khởi đầu của một doanh nghiệp. Ở Việt Nam, khởi nghiệp được hiểu theo phổ khá rộng, từ nghĩa rất hẹp cho đến nghĩa rộng.

Theo nghĩa hẹp, khởi nghiệp là sự sáng tạo ra công nghệ mới dựa trên nền tảng phát triển của công nghệ thông tin. Đây là cách hiểu thường thấy ở “dân công nghệ”. Các start-up thành công theo cách hiểu này có thể kể đến như: Facebook, Youtube, Uber hay kể cả Flapy Birth của Nguyễn Hà Đông. Dù không có gì sai, nhưng cách hiểu này còn hạn chế. Nếu định nghĩa là như vậy thì không có cơ hội khởi nghiệp cho các bạn không biết về công nghệ thông tin.

Theo nghĩa rộng, khởi nghiệp là sự bắt đầu của một nghề nghiệp, tạo nền tảng cho một sự nghiệp. Từ góc nhìn này, những người bắt đầu làm việc ăn lương cho cơ quan nhà nước, làm thuê cho các doanh nghiệp cũng là người khởi nghiệp. Dù hội đủ hai yếu tố gồm: “khởi” thể hiện sự bắt đầu và “nghiệp” trong nghề nghiệp, nhưng định nghĩa này có lẽ không nhận được sự tán đồng của đa số. Nếu khởi nghiệp là thế thì hầu hết các bạn trẻ đều là người khởi nghiệp và có lẽ sẽ không có các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp của nhà nước và của các tổ chức sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp.

 

Vậy hiểu khởi nghiệp như thế nào là hợp lý?

Tổng hợp các định nghĩa trên và các thông tin liên quan, khởi nghiệp có thể được hiểu: “là bước khởi đầu hình thành một doanh nghiệp”. Theo quan điểm cá nhân của người viết,  khởi nghiệp ra làm 2 giai đoạn: tiền khởi nghiệp và khởi nghiệp.

Giai đoạn tiền khởi nghiệp: là giai đoạn đầu tiên thể hiện qua việc lập kế hoạch kinh doanh. Trong giai đoạn này, người khởi nghiệp cần trải qua các bước: (1) hình thành, sàng lọc và phát triển ý tưởng kinh doanh, (2) thử nghiệm và hoàn thiện công nghệ tạo ra sản phẩm dịch vụ, (3) lên kế hoạch huy động vốn, (4) xây dựng cơ cấu tổ chức, (5) lập kế hoạch tài chính, và (6) dự báo rủi ro và đề ra phương án đề phòng, khắc phục. Tất cả các bước này sẽ được thảo luận trong các tình huống tiếp theo. Sản phẩm của giai đoạn này cần có là một bản kế hoạch kinh doanh. Dựa vào bản kế hoạch này, người khởi nghiệp có cơ sở để huy động nguồn lực, cả tài chính, nhân lực và sự hỗ trợ của chuyên gia (mentor). Giai đoạn tiền khởi nghiệp kết thúc khi người khởi nghiệp có trong tay bản kế hoạch và có đủ nguồn lực để lập doanh nghiệp.

Giai đoạn khởi nghiệp: Giai đoạn này được đánh dấu bằng việc đăng ký kinh doanh chính thức với cơ quan nhà nước. Khi đó, một doanh nghiệp hay rộng hơn là một cơ sở kinh doanh ra đời. Trong giai đoạn này, doanh nghiệp khởi nghiệp non trẻ có thể gặp nhiều khó khăn trong vận hành và rất cần sự hỗ trợ về tài chính của các nguồn tài trợ, vốn ưu đãi và cả sự hỗ trợ của chuyên gia. Thậm chí, nếu doanh nghiệp có thể phát triển quy mô (scale-up) mà vẫn cần sự hỗ trợ thì giai đoạn này vẫn chưa kết thúc. Khởi nghiệp kết thúc khi doanh nghiệp khởi nghiệp có thể tự nuôi sống mình mà không cần hỗ trợ từ bên ngoài. Khi đó, hoạt động kinh doanh chỉ dựa vào nguồn lực của chính doanh nghiệp và của nhà đầu tư vì lợi nhuận.

CÓ NÊN KHỞI NGHIỆP?

Để có thể tự trả lời câu hỏi này, bạn Tuấn Anh cũng như các bạn khác có thể tham khảo hai yếu tố năng lực và động lực dưới đây. Bạn đã có đủ năng lực và động lực?

Năng lực

Có rất nhiều tiêu chí để đo lường năng lực của một doanh nhân, vị trí mà bạn hướng tới khi bắt đầu khởi nghiệp.

Về kiến thức tổng quát, các bạn cần trang bị nền tảng kiến thức cơ bản về nghiên cứu thị trường, tổ chức sản xuất, quản trị nhân sự, quản lý tài chính và cả hiểu biết về pháp luật. Nếu bạn không đủ các yếu tố này thì cũng không quá lo vì bạn có thể hợp tác hay tuyển dụng những người có chuyên môn sâu, sẽ được thảo luận thêm trong chuyên đề sau.

Hướng tiếp cận giáo dục hiện đại cũng đưa ra gợi ý quan trọng cho bạn liên quan đến năng lực. Theo đó, để thành công bạn cần hội đủ 3 yếu tố kiến thức (knowledge), kỹ năng (skills) và thái độ (attitude). Hội tụ cả ba yếu tố này là một nền tảng tốt cho sự thành công của các bạn.

Ngoài ra, việc tham khảo vô số bài viết hiện có về “tố chất của doanh nhân” cũng có thể giúp bạn dần hoàn thiện mình để có thể trở thành doanh nhân thành đạt. Dù có rất nhiều yếu tố khác nhau, việc tham khảo thêm 5 tố chất doanh nhân từ một kết quả nghiên cứu cũng hữu ích cho bạn. Năm tố chất đó gồm: (1) kiên định, (2) chịu mạo hiểm, (3) tìm kiếm cơ hội, (4) gắn bó công việc, và (5) đòi hỏi cao về chất lượng và hiệu quả công việc.

Tóm lại, có rất nhiều, rất rất nhiều thông tin để bạn tham khảo để nâng cao năng lực của mình. Nhưng cơ bản nhất, theo quan điểm cá nhân tôi, bạn cần nhớ 4 tiêu chí được thể hiện qua cụm từ vui dễ nhớ “Trí – Phải – Nhẫn – Tâm”.

Trí: thể hiện qua tài trí của bạn. Đây là cái có được nhờ vào việc tiếp thu kiến thức và rèn luyện những kỹ năng. Có tài trí mới có thể vận hành tốt doanh nghiệp. Đây là yếu tố đóng vai trò đầu tàu, kéo cả sự nghiệp của bạn.

Phải: đó là khả năng minh định của bạn, khả năng nhận biết “điều phải – điều trái”, “cái đúng - cái sai”.  Để có được điều này, bạn phải hiểu biết về pháp luật, đồng thời phải nắm rõ những quy tắc, quy ước và chuẩn mực xã hội. Yếu tố này giúp bạn giảm thiểu rủi ro.

Nhẫn: đây là yếu tố quan trọng đối với người khởi nghiệp vì khởi nghiệp là không dễ. Đa số những người thành công rực rỡ ngày nay đã trải qua nhiều thất bại cay đắng trong thời kỳ đầu khởi nghiệp.

Tâm: để phát triển doanh nghiệp một cách bền vững, đây là một yếu tố cực kỳ quan trọng. Nếu bạn có cái tâm, chắc chắn bạn luôn mong muốn đóng góp những gì tốt đẹp cho xã hội và không muốn làm hại ai trong việc kinh doanh của mình. Tâm từ tim, thể hiện tình thương yêu mọi người và vì thế mọi người sẽ yêu thương ủng hộ bạn.

 

Tóm lại, “Trí phải nhẫn tâm” có thể được xem là điều kiện để thành công trong khởi nghiệp. Nhưng điều này không có nghĩa là tôi (tên Trí) nhẫn tâm muốn tư vấn để các bạn khởi nghiệp, đi theo con đường mà có thể dẫn đến “thất bại”.

Động lực

Bên cạnh năng lực, động lực là yếu tố quan trọng để giúp bạn có thể kiên trì đi đến đích. Để có được động lực, động cơ mạnh để khởi nghiệp, bạn cần phải xác định đích đến là gì? Hay nói cách khác, mục đích sống của bạn là gì? Nếu không các định được mục đích, mục tiêu bạn sẽ không đủ động lực để lập kế hoạch, không đủ động lực để hành động và không kiên trì lúc gặp khó khăn.

Động lực khởi nghiệp sẽ rất mạnh khi bạn có mục tiêu, hoài bão lớn. Ngoài mục tiêu đáp ứng nhu cầu cá nhân, bạn cần hướng mục tiêu xa hơn, chẳng những lo cho gia đình mà còn đóng góp cho xã hội, thậm chí cả việc mang sứ mạng đem lại giá trị lợi ích cho nhân loại.

Với cá nhân, khởi nghiệp thành công có thể giúp bạn có được sự đầy đủ về đời sống vật chất và tự do về tài chính mà công việc làm ăn lương khó thể có được. Quan trọng hơn, sự thành công trong kinh doanh chân chính có thể giúp bạn đạt được 3 cấp nhu cầu cao nhất trong Tháp nhu cầu của Maslow (hỏi giáo sư Google thêm nếu bạn chưa biết), mà những người được thỏa mãn nhu cầu vật chất có thể không có được dù rất giàu có. Ba nhu cầu đó là nhu cầu được giao lưu tình cảm qua các mỗi quan hệ, được kính trọng và được thể hiện giá trị của bản thân.  

Với gia đình, nếu bạn thành đạt trong kinh doanh, ngoài việc khiến cha mẹ hãnh diện và bạn chăm lo cuộc sống tốt hơn cho đấng sinh thành, bạn còn có thể giúp đỡ những người thân khác qua việc cung cấp việc làm tốt cho họ hoặc nâng đỡ để họ thành công như bạn. Tôi đã bắt gặp được ánh mắt vô cùng hãnh diện của người cha “nông dân” của một người bạn học “doanh nhân” trong dịp tất niên ở một doanh nghiệp chuyên sản xuất nệm xuất khẩu, nơi mà tất cả các anh chị em tham gia vào công tác quản lý doanh nghiệp. Bạn có muốn được như thế?

Với xã hội, kinh doanh tốt, bạn sẽ đóng góp nhiều hơn cho xã hội. Ngoài việc đóng nhiều thuế cho ngân sách, qua đó góp phần chăm lo xã hội, doanh nghiệp của bạn dù ít hay nhiều cũng góp phần giải quyết việc làm cho một lực lượng lao động đang rất cần công việc. Hơn nữa, nếu bạn tư duy về thực trạng: “Ngày xưa kinh tế Việt Nam và Hàn Quốc gần như nhau, ngày nay số người lao động của Việt Nam làm ở Hàn Quốc cũng gần tương đồng với số người Hàn Quốc làm ở Việt Nam nhưng khác về vị thế” thì có thể bạn có nhiều động lực hơn.

Cuối cùng, mang lại giá trị lợi ích mới cho nhân loại cũng là một động lực, hoài bão lớn mà bạn có thể mạnh dạn nghĩ đến. Hiện một số bạn trẻ trong cộng đồng Start-up Việt Nam cũng đang hướng tới điều này. Nếu vì lợi ích trước mắt mà từ bỏ sứ mạng kết nối mọi người trên thế giới, có lẽ  Mark Zuckerberg đã bán Facebook cho Yahoo với giá 1 tỷ USD khi Facebook còn là một trang có rất ít người tham gia. Vì niềm tin vào sứ mệnh sắp xếp lại hệ thống dữ liệu thế giới, Larry Page và Sergey Brin đã từ chối lời đề nghị trị giá 1 tỷ USD của Yahoo, để rồi tạo nên một đế chế trị giá 350 tỷ USD. Họ làm được, bạn có tin là người Việt có thể làm được điều gì đó cho nhân loại? Yêu cầu luôn nói “Tôi là nhà vô địch Olympic” của HLV Nguyễn Thị Nhung cho VĐV Hoàng Xuân Vinh ở mỗi buổi tập là yếu tố mang lại niềm tin và động lực cho VĐV này để mang về 1 HCV và 1 HCB cho đoàn thể thao Việt Nam tại Olympic Rio 2016. Sứ mạng là quan trọng và niềm tin để đạt được có lẽ quan trọng hơn.

Từ những nhận định trên, nếu bạn hướng đến tất cả các mục tiêu từ cá nhân, đến gia đình, xã hội và cả nhân loại thì có lẽ bạn sẽ có động lực mạnh mẽ để khởi nghiệp. Tuy nhiên, có một điều cần lưu ý với các bạn rằng: nếu bạn chỉ hướng đến mục tiêu lợi nhuận trong giai đoạn khởi nghiệp thì có lẽ con đường này không dành cho bạn. Bởi lẽ, lợi nhuận của ông chủ ngay giai đoạn đầu khó có thể tạo ra và duy trì một đội ngũ (team) tràn đầy tâm và nhiệt huyết. Lợi nhuận càng lớn của người chủ cũng có thể làm giảm lượng khách hàng trung thành… Và điều lưu ý trên cũng là lời khuyên của nhiều doanh nhân thành đạt dành cho các bạn trẻ khởi nghiệp.

Tóm lại, bài tổng hợp và thảo luận này nhằm mục tiêu cung cấp thêm thông tin cho bạn Tuấn Anh và các bạn đọc giả quan tâm để đi đến quyết định. Việc có nên chọn con đường khởi nghiệp hay không phụ thuộc vào sự chuẩn bị của các bạn đến đâu về động lực và năng lực. Nếu bạn có động lực đủ mạnh nhưng chưa lập kế hoạch, hãy tiếp tục theo dõi các tình huống tiếp theo để các bạn biết cách sàng lọc ý tưởng và lập một bản kế hoạch kinh doanh. Trong quá trình này, bạn hãy tìm hiểu học hỏi thêm và rèn luyện những kỹ năng để có được những tố chất cần thiết của một người chủ doanh nghiệp. Một khi bạn tự tin về năng lực của mình, có động lực đủ mạnh và có một bản kế hoạch trong tay, bạn có thể bắt đầu.

Thay cho lời kết, tôi xin trích lại câu nói mà tôi đã từng phát biểu trong lễ bế giảng Lớp đào tạo giảng viên nguồn cho chương trình khởi nghiệp quốc gia rằng:

“Tương lai Việt Nam không nằm trong tay những người đi tìm việc làm, mà nằm trong tay những người tạo ra việc làm cho xã hội”.

Nếu bạn tán thành với nhận định trên, bạn hãy chuẩn bị thật kỹ năng lực và động lực để biến những điều “dám nghĩ” thành những điều “dám làm”. Khởi nghiệp thành công, bạn đóng góp rất nhiều điều cho gia đình và xã hội.

Chúc mọi điều tốt đẹp đến với các bạn!

ThS. Trần Minh Trí, Giảng viên nguồn CT khởi nghiệp quốc gia

5 bạn tư vấn hay nhất cho tình huống 1
  1. 1. Nguyễn Văn Anh Quân
  2. 2. Nguyễn Toản
  3. 3. Nguyễn Thị Loan
  4. 4. Phạm Kim Tuyên
  5. 5. Phạm Quang Chuẩn
 

Nhận xét (tối đa 300 chữ)

BẠN ĐỌC PHẢN HỒI (3 nhận xét)

  • Tú Anh - 16/08/2016 14:18
    Cảm ơn thầy và chương trình đã có bài viết chi tiết và đầy đủ về khởi nghiệp. Cảm ơn báo Thanh Niên
  • Gia Bảo - 16/08/2016 14:19
    Cảm ơn bài viết của tác giả. Bài viết giúp tôi có cái nhìn bao quát và sơ niệm ban đầu về khởi nghiệp. Tôi sẽ trau dồi thêm qua sách và trang Khởi nghiệp của quý báo
  • Lê Văn Thắng - 26/09/2016 14:47
    Em cảm ơn Thầy!

THÔNG TIN CHƯƠNG TRÌNH

 Với những bạn trẻ bắt đầu chập chững trên con đường khởi nghiệp, việc tham gia vào phân tích các tình huống thực tế sẽ giúp cho bạn học hỏi được nhiều kiến thức cần thiết cho dự án của riêng mình.
Mỗi tuần, các chuyên gia của Chuyên trang Con đường khởi nghiệp sẽ đưa ra một case study để các bạn tham gia làm bài tập giải quyết tình huống.
Hãy tham gia phân tích, mổ xẻ các trường hợp điển hình này để thể hiện sự sắc bén trong kinh doanh của chính bạn.
Mỗi tuần ban tổ chức sẽ chọn ra 5 bài phân tích tốt nhất để trao giải thưởng tuần. Mỗi giải thưởng trị giá 500.000 VNĐ.
Bài viết dài không quá 1.000 chữ, gởi theo thời hạn của từng Case study. Quá thời hạn bài viết không được tham gia xét giải.
Lưu ý: 1 tình huống/tuần.
Hãy tham gia ngay để nhận được những giải thưởng giá trị!
THAM GIA NGAY