THÔNG TIN CHƯƠNG TRÌNH

 Với những bạn trẻ bắt đầu chập chững trên con đường khởi nghiệp, việc tham gia vào phân tích các tình huống thực tế sẽ giúp cho bạn học hỏi được nhiều kiến thức cần thiết cho dự án của riêng mình.
Mỗi tuần, các chuyên gia của Chuyên trang Con đường khởi nghiệp sẽ đưa ra một case study để các bạn tham gia làm bài tập giải quyết tình huống.
Hãy tham gia phân tích, mổ xẻ các trường hợp điển hình này để thể hiện sự sắc bén trong kinh doanh của chính bạn.
Mỗi tuần ban tổ chức sẽ chọn ra 5 bài phân tích tốt nhất để trao giải thưởng tuần. Mỗi giải thưởng trị giá 500.000 VNĐ.
Bài viết dài không quá 1.000 chữ, gởi theo thời hạn của từng Case study. Quá thời hạn bài viết không được tham gia xét giải.
Lưu ý: 1 tình huống/tuần.
Hãy tham gia ngay để nhận được những giải thưởng giá trị!
THAM GIA NGAY

Case study

Tình huống tuần 2 (15/08 - 21/08)

... ThS. Trần Minh Trí, Giảng viên nguồn CT khởi nghiệp quốc gia

Sau khi được tư vấn, Tuấn Anh đã quyết định chọn con đường khởi nghiệp. Tuy nhiên, làm gì bây giờ là câu hỏi khó mà Tuấn Anh đang loay hoay chưa tìm câu trả lời khi có quá nhiều ý tưởng trong đầu.

 

Hồi nhỏ, khi thấy nhà hàng xóm kinh doanh vật tư nông nghiệp giàu có, Tuấn Anh của có ý tưởng này. Thấy ba mẹ phải bán nông sản cho thương lái hay bị ép giá, Tuấn Anh cũng từng có ý định kinh doanh nông sản. Lúc học đại học, nhận thấy nhiều loại nông sản bị rớt giá đến mức cho không, Tuấn Anh cũng có ý định chế biến nông sản. Đôi khi Tuấn Anh thấy kinh doanh đặc sản vùng miền cũng là ý tưởng hay. Gần hơn, thấy vấn đề sức khỏe được quan tâm nhiều, Tuấn Anh cũng nghĩ đến ý tưởng mở trại nấm linh chi… và còn nhiều ý tưởng nữa.

 

Theo bạn, Tuấn Anh nên dựa vào những cơ sở nào để lựa chọn và ra quyết định? Bạn có phương pháp lựa chọn hay sàn lọc nào để tư vấn giúp cho bạn Tuấn Anh chọn ra ý tưởng dự án tốt nhất trong các ý tưởng trên.

 

Khởi nghiệp không giới hạn ở bất kỳ loại hình kinh doanh gì, cũng không giới hạn ở lĩnh vực kinh doanh nào và dành cho mọi quy mô hoạt động. Do đó, với một người bắt đầu khởi nghiệp, có thể có vô số ý tưởng kinh doanh. Vậy làm nào để lựa chọn một ý tưởng kinh doanh tốt nhất? 

Như đã đề cập trong tình huống 1, khởi nghiệp được hiểu là “Khởi sự kinh doanh”, là bước khởi đầu thành lập một doanh nghiệp để kinh doanh mang về lợi nhuận. Theo cách định nghĩa này, khởi nghiệp không giới hạn ở bất kỳ loại hình kinh doanh gì, cũng không giới hạn ở lĩnh vực kinh doanh nào và dành cho mọi quy mô hoạt động. Do đó, với một người bắt đầu khởi nghiệp, có thể có vô số ý tưởng kinh doanh. Vậy làm nào để lựa chọn một ý tưởng kinh doanh tốt nhất?

Câu hỏi này không chỉ dành cho Tuấn Anh, mà còn cho các các bạn trẻ đang theo đuổi con đường khởi nghiệp. Bài viết dưới đây, dựa trên những bài thảo luận của độc giả, kiến thức về quản trị kinh doanh và quan điểm cá nhân của người viết, sẽ đưa ra một số gợi ý cho Tuấn Anh nói riêng và các bạn trẻ nói chung các cơ sở lựa chọn và giới thiệu các phương pháp có thể được dùng sàn lọc ý tưởng và để ra quyết định lựa chọn.

CƠ SỞ LỰA CHỌN Ý TƯỞNG

Với người mới bắt đầu khởi nghiệp, các nguồn lực như vốn, lao động, đất đai… thường có hạn. Do vậy, người khởi nghiệp không thể đồng thời thực hiện nhiều ý tưởng kinh doanh cùng một lúc. Mặt khác, theo các chuyên gia và những người khởi nghiệp thành công, việc tập trung triển khai chỉ một ý tưởng trong giai đoạn đầu giúp nâng cao khả năng thành công. Vì thế, việc lựa chọn một ý tưởng tốt nhất trong nhiều ý tưởng mà người khởi nghiệp đang có đóng vai tròn quan trọng. Cơ sở nào để đưa ra quyết định lựa chọn?

Có rất nhiều cơ sở để dựa vào đó người khởi nghiệp lựa chọn ý tưởng tốt nhất. Kiến thức về môi trường kinh doanh trong các tài liệu, sách về quản trị chiến lược, phân tích kinh doanh hay marketing… cung cấp khá nhiều cơ sở để ra quyết định. Đối với người khởi nghiệp, có thể tham khảo các yếu tố như được thể hiện trong hình dưới đây

  1. a) Yếu tố bên trong

- Đam mê bản thân: Đây là yếu tố quan trọng có thể dắt người khởi nghiệp đi đến đích, bằng tính kiên nhẫn và lòng quyết tâm. Đam mê giúp người khởi nghiệp có thể vượt qua những khó khăn, trở ngại để đạt đến kết quả mong muốn. Ví dụ về niềm đam mê và quyết tâm sáng tạo máy gọt khoai mì của ông Nguyễn Linh dù phải chấp nhận “mất vợ” là một minh chứng cho yếu tố này. Tuy quan trọng, nhưng cũng cần cẩn thận vì nếu quá đam mê mà không xem xét các yếu tố khác thì có thể sẽ bị đánh đổi lớn, thậm chí rơi vào tình trạng “đâm đầu vào tường”.

- Năng lực tổ chức quản lý: Như được đề cập ở phần giải đáp tình huống 1, năng lực thể hiện sự kết hợp 3 yếu tố kiến thức, kỹ năng và thái độ. Năng lực tổ chức quản lý cũng đòi hỏi 3 yếu tố này.  Với các bạn trẻ mới khởi nghiệp, mỗi người có tố chất và năng lực khác nhau. Có những người có năng lực chuyên môn rất cao về kỹ thuật nhưng yếu về năng lực kinh doanh và ngược lại. Do vậy, tùy vào sở trường và sở đoản của bản thân mà người khởi nghiệp có thể căn cứ vào đó để lựa chọn. Đây là một trong những yếu tố quyết định đến sự thành bại. Do vậy, đòi hỏi người khởi nghiệp cần không ngừng nâng cao năng lực, bổ sung những tố chất còn thiếu đối với một doanh nhân thành đạt.

- Khả năng đáp ứng tài chính: Có thể nói hiện nay có 3 loại hình kinh doanh chính phân theo hoạt động, đó là sản xuất, thương mại và dịch vụ. Mỗi loại hình có nhu cầu về vốn khác nhau. Mặt khác, trong mỗi loại hình, các lĩnh vực kinh doanh khác nhau cũng đòi hỏi khác nhau về nguồn vốn. Người khởi nghiệp cũng cần cân nhắc yếu tố này để ra quyết định, để tránh trường hợp phải luôn đối phó với vấn đề thiếu vốn và tránh rơi vào cảnh “chúa chổm”, đến mức không có khả năng trả và từ bỏ con đường khởi nghiệp sau một lần thất bại. Do thiếu thốn nhiều thứ, có lẽ người khởi nghiệp nên bắt đầu bằng một ý tưởng cần ít vốn, để khi thành công thì có thể phát triển một cách bền vững. Nếu lỡ thất bại thì còn có thể gượng dậy.

- Khả năng kiểm soát công nghệ sản xuất: Có lần một bản trẻ nhờ tư vấn lập dự án sản xuất gạch tái chế từ vỏ chai. Đây là ý tưởng hay và có ý nghĩa. Tuy nhiên, khi được hỏi “Bạn có nắm được công nghệ sản xuất chưa?” Câu trả lời là “Chưa, em xem công nghệ trên mạng từ Nhật?”. Lời từ vấn: “Hãy nắm bắt công nghệ hoặc mua công nghệ rồi mới có thể lập dự án”. Rõ ràng, không biết công nghệ thì không thể triển khai được. Công nghệ liên quan đến loại hình kinh doanh sản xuất. Suy rộng ra, nắm rõ phương thức kinh doanh cũng có thể xem là “công nghệ” đối với loại hình kinh doanh thương mại và dịch vụ.

  1. b) Yếu tố bên ngoài

Bên cạnh các yếu tố bên trong ở trên, các yếu tố bên ngoài cũng ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh, vì thế cũng được xem là cơ sở để lựa chọn ý tưởng khởi nghiệp.

- Tự nhiên: Dù không phải luôn tác động, nhưng yếu tố này rất cần xem xét vì đây là một yếu tố hay dẫn đến rủi ro, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất hay kinh doanh sản phẩm liên quan nông nghiệp. Mất mùa hay thiếu nguồn cung ứng nguyên liệu đầu vào do mất mùa sẽ ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh. Các cây trồng vật nuôi ngoài chịu tác động của yếu tố ngoại sinh như thời tiết, khí hậu, đất đai, thiên tai… còn chịu tác động bởi yếu tố nội sinh mà quan trọng nhất đó là dịch bệnh.

- Chính sách pháp luật: nếu ý tưởng kinh doanh của người khởi nghiệp rơi vào các lĩnh vực mà các chính sách nhà nước quan tâm hỗ trợ thì đây là một lợi thế. Lợi thế này có thể đến từ sự đảm bảo về hành lang pháp lý để hoạt động, khả năng tiếp cận vốn ưu đãi, chính sách ưu đãi về thuế… và thậm chí có thể có cả sự hỗ trợ về tư vấn kỹ thuật. Ngược lại, lĩnh vực kinh doanh nào mà pháp luật cấm hoặc định hướng chính sách của nhà nước đang thu hẹp có thể sẽ mang đến rủi ro cho người khởi nghiệp.

- Môi trường công nghệ: Công nghệ luôn luôn thay đổi, đến mức có thể gọi là “chóng mặt”. Do vậy, nếu không để ý yếu tố này thì người khởi nghiệp có thể sẽ rơi vào tình trạng “phát minh chiếc xe đạp”, nghĩa là làm ra cái mà người khác đã làm rồi.

- Môi trường hội nhập quốc tế: Yếu tố này ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh Việt Nam gia nhập ngày càng sâu rộng vào sân chơi chung của thế giới về kinh tế, cụ thể gần đây nhất là sự kiện Việt Nam gia nhập Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) và Cộng đồng kinh tế Asian (AEC). Các mặt hàng nào Việt Nam có lợi thế và đang xuất khẩu thì sẽ có cơ hội lớn, và ngược lại hãy cẩn thận các dự án mà sản phẩm là những mặt hàng Việt Nam đang nhập khẩu. Khi hàng rào thuế quan dần xóa bỏ, hàng ngoại thay thế sẽ có thể tràn vào giết chết sản phẩm của người khởi nghiệp.

- Nguồn nguyên liệu: Tính sẵn có của nguồn nguyên liệu, nguồn hàng… thường khác nhau ở mỗi loại hình và lĩnh vực kinh doanh. Trở lại với ý tưởng của bạn Tuấn Anh về ý tưởng chế biến nông sản giá rẻ. Bạn Tuấn Anh sẽ làm gì với nhà máy chế biến khi nguyên liệu không còn rẻ nữa? Đối với các dự án kinh doanh nông sản rất cần lưu ý điều này, tính thời vụ của một số nông sản có thể dẫn đến sự thiếu hụt về nguyên liệu, và vì thế ảnh hưởng đến kết quả sản xuất. Một bạn trẻ đã từng có ý tưởng sản xuất rượu từ quả điều (đào lộn hột) nhưng gặp khó khăn về tính thời vụ vì mỗi năm điều thu hoạch chỉ một lần.

- Quy mô thị trường, khách hàng: Có những ý tưởng cung cấp sản phẩm dịch vụ chẳng những ở khắp cả nước Việt Nam mà có thể mở rộng ra toàn thế giới. Tuy nhiên, cũng có những dự án hay kế hoạch kinh doanh mà sản phẩm dịch vụ của nó chỉ quanh quẩn trong một khu vực, một cộng đồng dân cư. Đây là yếu tố cần cân nhắc, đặc biệt đối với các bạn trẻ có hoài bảo lớn.

- Đối thủ cạnh tranh: Một sản phẩm nào đó có thể được phân nhóm vào một trong 3 thị trường phân sau theo mức độ cạnh tranh gồm: (1) thị trường cạnh tranh hoàn hảo với vô số đối thủ cạnh tranh kinh doanh sản phẩm cùng loại, (2) thị trường cạnh tranh không hoàn hảo với một số người cạnh tranh nhất định kinh doanh mặt hàng giống hoặc na ná nhau, và (3) thị trường độc quyền nơi không đối thủ cạnh tranh sản phẩm cùng loại. Tùy vào sản phẩm của ý tưởng dự án thuộc nhóm nào mà có quyết định và chính sách phù hợp. Dù nói chung là vậy, nhưng với người khởi nghiệp rất cần yếu tố mới lạ. Nếu không có mới về sản phẩm thì phải có tính mới về phương thức kinh doanh.

 - Sản phẩm thay thế: Nếu ý tưởng dự án đưa ra một sản phẩm dịch vụ rất cần thiết và không có sản phẩm khác thay thế thì khả năng thành công rất cao, do khách hàng cần và không có lựa chọn khác nên sản phẩm có thể tiêu thụ được nhiều với giá cao. Ngược lại, nếu có quá nhiều hàng na ná và thay thế được sản phẩm của dự án khởi nghiệp, thì việc tiêu thụ với giá cao vô cùng khó khăn. Tuy vậy, ở khía cạnh này, nếu dự án khởi nghiệp có giải pháp giảm giá thành sản xuất, cạnh tranh trực tiếp với hàng hóa thay thế thì cũng có cơ hội thành công qua việc lấy thị phần của thị trường các sản phẩm thay thế ấy.

Trên đây là một số yếu tố mà người khởi nghiệp, trong đó có bạn Tuấn Anh, có thể tham khảo để ra quyết định. Tuy vậy, sẽ rất khó lựa chọn với 12 yếu tố trên và nhiều ý tưởng dự án. Vậy có phương pháp nào hỗ trợ?

CÁC PHƯƠNG PHÁP SÀNG LỌC VÀ LỰA CHỌN Ý TƯỞNG KHỞI NGHIỆP

Dựa vào những kiến thức từ môn quản trị chiến lược và từ khóa đào tạo về khởi nghiệp, xin giới thiệu với Tuấn Anh và các bạn trẻ một số phương pháp sau để lựa chọn ý tưởng khởi nghiệp.

Phương pháp so sánh không trọng số

Đây là phương pháp sàng lọc ban đầu, để loại bớt những ý tưởng không phù hợp. Thực hiện phương pháp này, bạn thực hiện các bước sau:

- Bước 1: Lập danh sách tất cả các ý tưởng khởi nghiệp mà bạn có. Nhập thành các hàng trong bảng tính Excel, mỗi ý tưởng 1 hàng.

- Bước 2: Lập danh sách các yếu tố làm cơ sở quyết định như 12 yếu tố được thể hiện ở trên. Bạn có thể thêm vào nếu thấy có yếu tố khác cũng quan trọng hoặc bỏ bớt nếu thấy một yếu tố nào đó không quan trọng hoặc không có sự khác biệt về yếu tố đó giữa các ý tưởng. Nhập mỗi yếu tố vào một cột trong bảng tính Excel, như trong bảng dưới đây

 - Bước 3: Cho điểm mỗi ý tưởng theo thang điểm 10 từng yếu tố. Ý tưởng nào có yếu tố  tác động thuận lợi hơn thì cho điểm cao hơn.

- Bước 4: Cộng điểm và lựa chọn. Cộng điểm theo chiều ngang để xác định những ý tưởng có điểm số cao (4-5 ý tưởng) để thực hiện phương pháp tiếp theo. Cột tổng điểm trên chỉ là ví dụ về kết quả, xác định được 4 ý tưởng có điểm cao nhất.

Phương pháp so sánh có trọng số

Đây là phương pháp sàng lọc vi mô, để lựa chọn ý tưởng tốt nhất. Thực hiện phương pháp này, bạn thực hiện các bước sau:

- Bước 1: Lập lại danh sách rút gọn các ý tưởng từ phương pháp trên, nên để 4-5 ý tưởng.

- Bước 2: Chọn lọc lại những yếu tố quan trọng, loại bỏ những yếu tố ít quan trọng hoặc không có sự khác biệt lớn giữa những ý tưởng đã rút gọn. Sau đó, lập bảng như sau:

 

Giải thích: Trong bảng trên,

- Ý tưởng 2, 4 , 8, và 9: là những ý tưởng đã rút gọn từ phương pháp trên

- Thị trường, nguyên liệu, tài chính, kỹ năng, chính sách: là những yếu tố cơ sở quyết định được rút gọn (có thể chọn khác hoặc thêm bớt tùy vào các ý tưởng trên).

- W: là trọng số. Mỗi ý tưởng có Tổng trọng số (Tổng W) là 100, được phân bổ vào từng yếu tố sao cho cộng lại trọng số từng yếu tố là 100.

- R: là điểm xếp hạng, được tính theo thang điểm 5 (thuận lợi/tốt nhất được nhận điểm 5, giảm dần tùy mức độ, 1 là số điểm cho trường hợp yếu tố bất lợi/xấu nhất)

- WS: là tích số giữa trọng số và điểm xếp hạng (WS=R*W)

- TWS: là tổng của các WS

- Bước 3: Xác định tầm quan trọng (cột W), cho điểm xếp hạng (cột R) cho từng yếu tố ở mỗi ý tưởng.

- Bước 4: Tính toán các giá trị WS, TWS và lựa chọn ý tưởng có điểm TWS cao nhất.

Phương pháp ma trận SWOT

Đây là công cụ hữu hiệu dành cho các nhà hoạch định chiến lược cho các doanh nghiệp. Kiến thức về SWOT được thể hiện trong rất nhiều môn học trong chuyên ngành quản trị kinh doanh nói riêng và kinh tế nói chung. Các bạn có thể tự tìm đọc. Vận dụng trong trường hợp này, ma trận SWOT có thể được sử dụng để mô tả chi tiết các cơ sở quyết định cho một và một vài ý tưởng tốt nhất, để làm nền tảng chắc chắn cho quyết định cuối cùng. Các bước được thực hiện như sau:

- Bước 1: Chọn một ý tưởng kinh doanh cho mỗi bảng phân tích SWOT

- Bước 2: Nhận diện và phân loại, định vị từng yếu tố vào một trong 4 ô dưới đây. Các bạn cũng có thể bổ sung thêm nhiều yếu tố khác.

- Bước 3: Nhìn lại ý tưởng kinh doanh của mình với những điểm mạnh, điểm yếu hiện rõ bên trong và những cơ hội, thách thức thể hiện từ bên ngoài. Đưa ra quyết định cuối cùng, hoặc có thể so sánh với 1-2 bảng phân tích SWOT trên các ý tưởng khác để đưa ra quyết định.

Trong kinh doanh, SWOT còn được sử dụng phân tích sâu hơn, kết hợp 2 yếu tố để đưa ra chiến lược kinh doanh. Dù vậy, đối với người khởi nghiệp, đến đây cũng đủ để làm cơ sở quyết định lựa chọn ý tưởng.

Cuối cùng, các yếu tố và phương pháp sàng lọc được trình bày ở trên là cơ sở để Tuấn Anh và các bạn trẻ khởi nghiệp đưa ra quyết định lựa chọn. Các bạn có thể vận dụng các phương pháp khác mà các bạn cho là phù hợp, sao cho các bạn có được ý tưởng kinh doanh tốt nhất. Khi đạt được điều đó, bạn sẽ có nhiều động lực hơn để thực hiện ước mơ của mình.

Chúc các bạn thành công!

Danh sách các bài thảo luận tốt, được yêu cầu nhận thưởng ở tình huống 2 (mỗi giải thưởng 500.000 đồng)

1. NGUYỄN THỊ XUÂN THẢO

2. NGUYỄN THỊ QUỲNH

3. NGUYỄN TOẢN

 THS. TRẦN MINH TRÍ 
GIẢNG VIÊN NGUỒN CT KHỞI NGHIỆP QUỐC GIA

Nhận xét (tối đa 300 chữ)

THÔNG TIN CHƯƠNG TRÌNH

 Với những bạn trẻ bắt đầu chập chững trên con đường khởi nghiệp, việc tham gia vào phân tích các tình huống thực tế sẽ giúp cho bạn học hỏi được nhiều kiến thức cần thiết cho dự án của riêng mình.
Mỗi tuần, các chuyên gia của Chuyên trang Con đường khởi nghiệp sẽ đưa ra một case study để các bạn tham gia làm bài tập giải quyết tình huống.
Hãy tham gia phân tích, mổ xẻ các trường hợp điển hình này để thể hiện sự sắc bén trong kinh doanh của chính bạn.
Mỗi tuần ban tổ chức sẽ chọn ra 5 bài phân tích tốt nhất để trao giải thưởng tuần. Mỗi giải thưởng trị giá 500.000 VNĐ.
Bài viết dài không quá 1.000 chữ, gởi theo thời hạn của từng Case study. Quá thời hạn bài viết không được tham gia xét giải.
Lưu ý: 1 tình huống/tuần.
Hãy tham gia ngay để nhận được những giải thưởng giá trị!
THAM GIA NGAY