THÔNG TIN CHƯƠNG TRÌNH

 Với những bạn trẻ bắt đầu chập chững trên con đường khởi nghiệp, việc tham gia vào phân tích các tình huống thực tế sẽ giúp cho bạn học hỏi được nhiều kiến thức cần thiết cho dự án của riêng mình.
Mỗi tuần, các chuyên gia của Chuyên trang Con đường khởi nghiệp sẽ đưa ra một case study để các bạn tham gia làm bài tập giải quyết tình huống.
Hãy tham gia phân tích, mổ xẻ các trường hợp điển hình này để thể hiện sự sắc bén trong kinh doanh của chính bạn.
Mỗi tuần ban tổ chức sẽ chọn ra 5 bài phân tích tốt nhất để trao giải thưởng tuần. Mỗi giải thưởng trị giá 500.000 VNĐ.
Bài viết dài không quá 1.000 chữ, gởi theo thời hạn của từng Case study. Quá thời hạn bài viết không được tham gia xét giải.
Lưu ý: 1 tình huống/tuần.
Hãy tham gia ngay để nhận được những giải thưởng giá trị!
THAM GIA NGAY

Case study

Tình huống tuần 6 (12/09 - 18/09)

... ThS Hoàng Thế Vinh, Giảng viên nguồn CT Khởi nghiệp Quốc gia

Sau khi thay đổi không khí với tình huống “chi phí truyền thông”, chúng ta trở lại với câu chuyện của bạn Tuấn Anh như đã đăng ở các tuần trước.

Nhờ được tư vấn, Tuấn Anh đã quyết định tham gia khóa học kỹ thuật trồng nấm. Sau khóa học, Tuấn Anh được một cơ sở chế biến và phân phối nấm Linh Chi đặt vấn đề bao tiêu sản phẩm với giá 400.000 đồng/kg nấm thô (vừa thu hoạch). Ngoài ra, trong quá trình học, Tuấn Anh biết được một số thông số kỹ thuật và chi phí được thể hiện như sau:

- Chi phí xây mỗi trại nhỏ 80m2 là 80 triệu đồng, gồm cả hệ thống tưới và đo nhiệt độ, độ ẩm. Dự kiến, trại và thiết bị có thể sử dụng 5 năm.

- Mỗi trại nhỏ để 20 kệ sắt, mỗi kệ sắt cho thể đặt 1000 bịch phôi. Giá mỗi kệ sắt là 2 triệu/kệ, có thể sử dụng 5 năm

- Mỗi bịch phôi đã lan tơ mua với mức giá 5000 đồng/bịch (do mới làm nên chưa tự sản xuất phôi)

Sau khi trồng 4-5 tháng/vụ (mỗi năm tính tròn 2 vụ),

- Mỗi bịch phôi đạt có thể cho 2 đợt thu hoạch với tổng khối lượng 2 đợt là 30gram.

- Tỷ lệ đạt ước tính 80% (20% bị hư).

Với những thông số trên, cộng với những khoản chi phí khác mà bạn nhận thấy có thể sẽ phát sinh, hãy giúp Tuấn An tính giá thành sản xuất 1 kg nấm để Tuấn Anh quyết định có nên ký hợp đồng bao tiêu với một nhà phân phối ở mức giá 400.000 đồng/kg nấm hay không? Nếu thực hiện, mỗi năm có thể thu được bao nhiêu lợi nhuận? (Lưu ý: Chỉ cần tính đơn giản trên quy mô 1 trại nhỏ như trên).

Các bạn đã tổng hợp đủ những số liệu được cung cấp, và một số bạn đã liệt kê được, thậm chí giả định thêm một số chi phí phát sinh như nhân công, điện nước, mặt bằng… để có những tính toán phù hợp cho phần định phí và biến phí để đáp ứng yêu cầu tính lợi nhuận và giá thành.

Đầu tiên, xin gởi lời cảm ơn các bạn đọc đã tham gia giải đáp tình huống tính giá thành tuần này. Nhìn chung, mỗi bạn đọc đều có thêm những giả định và cách tính khác nhau, từ đó kết quả cũng khác nhau. Về cơ bản, các bạn đã tổng hợp đủ những số liệu được cung cấp. Hơn nữa, một số bạn đã liệt kê được, thậm chí giả định thêm một số chi phí phát sinh như nhân công, điện nước, mặt bằng… Từ các dữ liệu được cho và số liệu giả định trên, các bạn đã có những tính toán phù hợp cho phần định phí và biến phí để đáp ứng yêu cầu tính lợi nhuận và giá thành.

Tuy nhiên, vẫn có bạn chưa tính đủ các chi phí, trong khi đó có bạn tính chưa đúng với số liệu giả định đã cho. Vì thế, bài viết này cung cấp cho các bạn một cái nhìn khác đầy đủ hơn về chi phí để hướng đến việc xác định giá thành hợp lý, từ đó làm cơ sở đưa ra quyết định. Ngoài ra, toàn bộ bài toán về chi phí, giá thành hòa vốn, doanh thu, lợi nhuận và cả các chỉ tiêu hòa vốn sẽ được thể hiện trong bài viết này.

CHI PHÍ

Để tránh tình trạng “lời giả - lỗ thật” trong việc dự toán lãi lỗ, việc tổng hợp chi phí phải đảm bảo tính đầu đủ. Nếu tính không hết các khoản chi phí, người khởi nghiệp có thể rơi vào tình trạng “làm hoài mà không có dư”, thậm chí “vốn tự bốc hơi”.

Về lý thuyết, để đảm bảo tính đầy đủ, người dự toán phải luôn nhớ hai khái niệm về chi phí gồm: chi phí kế toán và chi phí kinh tế. Sự khác biệt giữa hai khái niệm này đó là chi phí cơ hội. Đó là chi phí ẩn mà người khởi nghiệp thực tế không phải trả cho ai, nhưng cần đưa vào chi phí. Thông thường trong tính toán, các bạn trẻ hay quên các khoản chi phí này. Hãy xem hình dưới và phần phân tích kèm theo để hiểu thêm về các khái niệm thể hiện tính đầy đủ của chi phí.

 

Để có thể tính được giá thành, tất cả các chi phí được quy về cùng một khoảng thời gian. Ở đây, kỳ tính toán được tính cho 1 vụ (6 tháng).

Chi phí hiện (chi phí thực, phải bỏ tiền ra chi)

- Khấu hao nhà trồng và thiết bị: 8.000.000 đồng (80 triệu/10 vụ, giả định không tính giá trị thanh lý)

- Khấu hao kệ sắt: 4.000.000 đồng (40 triệu/10 vụ, giả định không tính giá trị thanh lý)

- Chi phí mua phôi: 100.000.000 đồng (20.000 bịch*5.000 đồng/bịch)

- Chi phí điện nước phát sinh: 6.000.000 đồng (giả định 1 triệu/tháng, gần bằng giả định của đọc giả)

Chi phí ẩn (chi phí cơ hội, không phải bỏ tiền ra chi nếu tự có, nhưng cần tính vì nếu không có thì phải thuê/vay)

- Giá trị công trồng và chăm sóc: 30.000.000 đồng (không trồng thì đi làm việc khác có thể kiếm được trong 6 tháng)

- Chi phí cơ hội của vốn: 6.600.000 đồng (nếu không trồng nấm, 220 triệu đầu tư ban đầu có thể đẻ lãi số tiền trên trong 6 tháng)

- Chi phí cơ hội mặt bằng: 2.000.000 đồng (nếu không làm trại nấm thì có thể cho thuê hoặc làm việc khác để có được giá trị này trong 6 tháng, dù ít nhưng cần tính để lưu ý cho các dự án khác).

Tổng chi phí (TC): 156.600.000 đồng

SẢN LƯỢNG, DOANH THU VÀ LỢI NHUẬN

Với dữ liệu đã cho, dễ dàng xác định được sản lượng của một vụ như các đọc giả đã tính.

Sản lượng (Q)  = 480 kg (20.000 bịch*0,03kg/bịch*80%), từ đó có thể xác định được doanh thu, lợi nhuận và giá thành

Doanh thu (TR) = 192.000.000 đồng (480kg*400.000 đồng/kg)

Lợi nhuận (Pr) = 192.000.000 - 156.600.000 = 35.400.000 đồng/vụ, tương đương 70.800.000 đồng/năm

Giá thành, hay chi phí trung bình (AC) = TC/Q = 156.600.000/480 = 326.250 đồng/kg

Như vậy, đến đây đã có đáp án theo yêu cầu, cụ thể lợi nhuận đạt 70,8 triệu/năm và giá thành 326.250 đồng/kg. Mức giá này là cơ sở ra quyết định, nếu giá bao tiêu cao hơn con số này thì lãi, ngược lại thấp hơn thì lỗ, còn nếu đúng bằng thì hòa vốn. Dĩ nhiên kết luận này chỉ đúng khi tỷ lệ hao hụt không đổi, trồng hết công suất và các định mức chi phí như được giả định như trên.

Giả sử Tuấn Anh không đủ 100 triệu đủ mua đủ 20.000 bịch phôi mà chỉ đủ tiền mua 10.000 bịch kết quả sẽ ra sao? Bài viết này tiếp tục thảo luận và phân tích thêm về sản lượng hòa vốn để giải đáp câu hỏi trên.

SẢN LƯỢNG HÒA VỐN

Để tìm câu trả lời cho câu hỏi trên, việc xác định sản lượng hòa vốn là cần thiết. Để làm được điều này, trước tiên phải phân loại chi phí theo 2 nhóm định phí và biến phí.   Theo lý thuyết, định phí là chi phí không đổi khi sản lượng thay đổi và biến phí là chi phí thay đổi khi sản lượng thay đổi. Từ những thông tin được cho và giả định như trên, các chi phí được phân nhóm như sau:

Định phí (FC-fixed costs) (dù trồng ít hay trồng nhiều phải tốn vì đã đầu tư rồi hoặc phải bỏ ra)

- Khấu hao: 12.000.000 đồng

- Chi phí điện nước: 6.000.000 đồng

- Công lao động: 30.000.000 đồng

- Sử dụng vốn: 6.600.000 đồng

- Sử dụng đất: 2.000.000 đồng

Tổng định phí (TFC): 56.600.000 đồng

Định phí trung bình (AFC) = 56.600.000/480 = 118.000 đồng/kg

Biến phí (VC – variable costs) (trồng nhiều tốn nhiều, trồng ít tốn ít)

Tổng biến phí (TVC): 100.000.000 đồng (20.000 bịch*5.000 đồng/bịch)

Biến phí trung bình (AVC): = 100.000.000/480 = 208.000 đồng/kg

Các thông số trên được khái quát hóa thành hàm số Tổng chi phí (TC) như sau:

TC = TFC + TVC = TFC + AVC*Q

TC = 56.600.000 + 208.000*Q

Doanh thu

Doanh thu (TR): 400.000 *Q

Sản lượng hòa vốn

Người trồng đạt được hòa vốn khi Tổng doanh thu bằng Tổng chi phí, hay

TR = TC

ó 400.000*Q = 56.600.000 + 208.000*Q

=> Q = 295,74 kg, tương ứng số bịch phôi = 295,74*20.000/480 = 12.283 bịch.

Như vậy, nếu người trồng mua 12.283 bịch phôi trồng với các định mức như giả định và bán với giá 400.000 đồng/kg như trên thì sẽ hòa vốn. Khi đó, sản lượng đạt 295,74 kg và doanh thu cũng như chi phí đều khoảng 118 triệu. Nếu trồng nhiều hơn mức sản lượng này thì sẽ lãi và ít hơn thì sẽ lỗ. Từ kết luận này, nếu Tuấn Anh chỉ đủ tiền mua 10.000 bịch thì chắc chắn bị lỗ rồi.

 

Một câu hỏi nữa có thể phát sinh là nếu Tuấn Anh mua 15.000 bịch thì lợi nhuận đạt được là bao nhiêu? Khi khái quá hóa bài toán trên thành phương trình thì việc này trở nên dễ dàng.

Cụ thể, với lượng phôi trên, sản lượng ước tính = 15.000*0,03*0,8 = 360kg

Từ công thức được khái quát hóa: Lợi nhuận (Pr) = Doanh thu (TR) – Chi phí (TC)

Hay Pr = 400.000 *Q – (56.600.000 +208.000*Q), thế Q = 360 vào phương trình

  • Pr = 12.520.000 đồng

Như vậy, nếu người trồng chỉ đủ tiền đầu tư mua 15.000 bịch phôi thì lợi nhuận mang lại vào khoảng 12.520.000 đồng/vụ, thấp hơn nhiều so với con số lợi nhuận 35.400.000 đồng/vụ nếu trồng hết công suất là 20.000 bịch. Lý do lợi nhuận giảm nhiều là vì chi phí cố định trung bình/sản phẩm (AFC) cao khi sản lượng thấp. Phần phân tích này đưa ra một lưu ý rằng: nếu đã đầu tư cố định ban đầu rồi, việc trồng quá ít có thể dẫn đến lỗ lã hoặc lãi ít. Lợi thế theo quy mô thể hiện ở đây.

TỶ LỆ HAO HỤT HÒA VỐN

Thêm một câu hỏi nữa mà Tuấn Anh và các bạn có thể quan tâm, đó là tỷ lệ hao hụt bao nhiêu, hay tỷ lệ nấm đạt bao nhiêu % thì hòa vốn? Đặt r là tỷ lệ nấm đạt (cho ra sản phẩm, dữ liệu ban đầu là 0,8 hay 80%), đáp án như sau.

Tổng chi phí không đổi: 156.600.000 đồng

Doanh thu (TR) = P*Q = 400.000 *20.000*0,03*r = 240.000.000*r

Hòa vốn khi TR = TC

240.000.000*r = 156.600.000

=> r =0,6525, tương ứng 65,25%.

Vậy, với số liệu giả định về chi phí và giá bán không đổi, Tuấn Anh chỉ đạt lợi nhuận khi tỷ lệ cho ra nấm của phôi phải từ 65,25% trở lên, hay nói khác đi, tỷ lệ hao hụt không được quá 34,75%. Nếu hao hụt trên con số này chắc chắc sẽ bị lỗ. Từ đó, việc đảm bảo yêu cầu kỹ thuật để giảm tỷ lệ hao hụt là cần thiết.

Như vậy, với số liệu đã cho và giả định thêm, kết quả bài toán trên có thể được tổng hợp và một số khuyến cáo được đưa ra như sau:

  • - Lợi nhuận mỗi vụ đạt 35,4 triệu đồng/vụ tại mức sản lượng 480kg. Nếu Tuấn Anh dùng nguồn lực sẵn có thì có thể có thêm thu nhập 38,6 triệu từ tiền sử dụng đất (2 triệu), công lao động (30 triệu) và chi phí cơ hội của vốn (6,6 triệu).
  • - Giá thành mỗi kg là 326,250 đồng/kg, có thể ký hợp đồng bao tiêu với giá 400.000 đồng. Nếu người mua ra giá thấp hơn mức giá này thì không làm.
  • - Cần trồng trên 12.283 bịch phôi trở lên để có được lợi nhuận, tương ứng với sản lượng tối thiểu là 295,74kg. Trồng càng ít, giá thành càng cao do định phí trung bình lớn. Do vậy, cần làm hết công suất của nhà trồng.
  • - Cần đảm bảo tỷ lệ hao hụt dưới 35% thì mới có lãi.

Tóm lại, dù bài toán này đơn giản nhưng việc tính đúng, tính đủ và phân tích kỹ các tình huống trên là cần thiết cho Tuấn Anh nói riêng và các bạn trẻ khởi nghiệp nói chung. Mọi thiếu sót hay sai sót trong việc tính toán có thể dẫn đến kết quả dự toán sai, và hậu quả có thể là “làm vất vả mà chẳng được gì”.

Chúc Tuấn Anh và các bạn thành công!

Danh sách các bạn được trao giải ở tình huống 6:
1.Phạm Hải Yến 
2.Nguyễn Thị Thùy Dung 

Trần Minh Trí

Giảng viên nguồn CT khởi nghiệp quốc gia

Nhận xét (tối đa 300 chữ)

THÔNG TIN CHƯƠNG TRÌNH

 Với những bạn trẻ bắt đầu chập chững trên con đường khởi nghiệp, việc tham gia vào phân tích các tình huống thực tế sẽ giúp cho bạn học hỏi được nhiều kiến thức cần thiết cho dự án của riêng mình.
Mỗi tuần, các chuyên gia của Chuyên trang Con đường khởi nghiệp sẽ đưa ra một case study để các bạn tham gia làm bài tập giải quyết tình huống.
Hãy tham gia phân tích, mổ xẻ các trường hợp điển hình này để thể hiện sự sắc bén trong kinh doanh của chính bạn.
Mỗi tuần ban tổ chức sẽ chọn ra 5 bài phân tích tốt nhất để trao giải thưởng tuần. Mỗi giải thưởng trị giá 500.000 VNĐ.
Bài viết dài không quá 1.000 chữ, gởi theo thời hạn của từng Case study. Quá thời hạn bài viết không được tham gia xét giải.
Lưu ý: 1 tình huống/tuần.
Hãy tham gia ngay để nhận được những giải thưởng giá trị!
THAM GIA NGAY